Luister nou toch eens!

“Mama, je luistert niet! Je laat me steeds niet uitpraten”, zegt mijn zoon geïrriteerd. “Ik?”, zeg ik verbaasd. Ik ben me van geen kwaad bewust. “Dat doe je altijd”, bevestigt mijn andere zoon. Nou ja zeg. Zelf heb ik een heel ander beeld van mijn aandeel in het gesprek. Ik doe actief mee, wat is daar mis mee? Maar beide zonen beweren bij hoog en laag dat ik hen continu in de rede val.

Een paar dagen later stuurt mijn man een link door van een recensie van het boek ‘You’re not listening’ (Kate Murphy). Hij heeft het boek al besteld. Nee hoor, hij bedoelt er verder niks mee. Hij zag het toevallig voorbij komen. Gewoon een interessant boek. Moet ik toch eens lezen in verband met mijn werk. Misschien wel nuttige interviewtips.

De volgende dag ligt het al in de bus en ik begin er meteen in. Bij de introductie heeft de auteur me al te pakken. Ze stelt vast dat we in ons moderne leven vooral aangemoedigd worden te luisteren naar onszelf, ons innerlijk leven, ons buikgevoel. In onze opvoeding en op school worden we vooral gestimuleerd onszelf op de voorgrond te plaatsen; de discussie te leiden in plaats van te volgen. Met als gevolg dat we onvoldoende luisteren naar de ander. Zowel online als persoonlijk gaat het (bij de meesten) om het delen van het eigen verhaal of mening. Waar dus ook niemand naar luistert… 

Luisteren is een onderschatte vaardigheid. Het laat je kennis maken met nieuwe inzichten en dat is nodig om te leren en ontwikkelen. Luisteren is overigens veel meer dan iemand niet in de rede vallen. Het gaat om vertrouwen, je open stellen en oprecht moeite doen om te begrijpen wat de ander zegt, ook ‘tussen de regels door’. Murphy stelt vast dat zelfs als we ogenschijnlijk ons best doen, we vaak zijn afgeleid. We denken ondertussen aan andere dingen, proberen het gesprek een andere (voor onszelf interessantere) wending te geven of zijn afgeleid door de telefoon die altijd in de buurt is. We horen wel, maar we luisteren niet. Is dat erg? Volgens Murphy is het desastreus. Zij spreekt over de dialoog van de doven. Met als resultaat dat steeds meer mensen zich eenzaam voelen en letterlijk niet gehoord.  

Luisteren is een belangrijk deel van mijn werk. Als ik niet goed luister, mis ik informatie die ik nodig heb om een goed verhaal te schrijven. Ik denk oprecht dat ik, over het algemeen, een goed luisteraar ben. Regelmatig krijg ik van mensen die ik heb geïnterviewd te horen, dat het zo’n fijn gesprek was. Nou dan. Maar als ik deze week een paar interviews uitwerk en de gespreksopnamen afspeel, valt me ineens op dat ik zelf ook best vaak aan het woord ben. Precies zoals mijn kinderen aangeven. Hebben ze dan toch gelijk? Waarom heeft niemand dit ooit eerder gezegd? Of heb ik gewoon niet goed geluisterd?